Prostor za Logo i ostalo
  Start     Dokumenta   Drugi o nama   Vaša priča   Naselja   Kultura   Novosti   Linkovi

SADRŽAJ



    Start    

    DCS    

    Poreklo Cincara    

    Istorija Cincara    

    Jezik Cincara    

    Muzika Cincara    

    Poznati Cincari    

    Publikacije    

    Galerija slika    

    Kontakt    


bottom


Sv. Petka








GORNJA BELICA-M-BELA DI SUPRA

SVETA PARASKEVA
Prof.d-r.Voskresija Stefanovska

Na nekih šesnaest kilometara od Struge, grada na reci Crni Drim,grada braće Miladinovci, grad prepoznatljiv po Struškim večerimapoezije, ispod visokih vrhova prelepe i nepredvidljive Jablanice, nasamoj makedonsko-albanskoj granici, u naručju vrhova Crni kamen i Cuma, nalazi se cincarsko selo Gornja Belica (M-Bela di Supra).

Na više od 1400 metara nadmorske visine Gornju Belicu krasejos više planinski vrhovi stenovitih planina, delimično prekrivenihgustom šumom bukve i čempresa, prostranim pašnjacima, lepim plavimplaninskim jezerima i brojnim izvorima penušave hladne planinske vode.U takvom ambijentu, gde su prisutne brze vode Beličke reke ititraj gustih šuma bukve i čempresa, prošarano zvučnim notamaptica, zaklon su za mnoga sveta mesta, crkve, manastire ipećine. I ne samo to. Gornja Belica i Beličani su gordi što i danasu daljini planine može da se primetiti jedan od najvažnijih putevaantike - Via Ignacija, put koji je povezivao Solun sa Dračom.

Veliki deo ove antike je i danas sačuvan i meta je mnogih ljubopitljivih arheologa i istoričara. Put je bio glavna veza trgovcima koji susvoju robu (srmu i gajtane, duvan, sapun, marame, leblebije,ulje, koze, vino, vunu ) prenosili do starih antičkih gradova.Trgovci su prolazili kroz Gornju Belicu, spuštali su se do Vahtosa(osma stanica na putu) kod sela Oktisi i produžavali prema Herakleji, današnji Bitolj. Na samom putu Via Ignacija sagradjen je manastir Sv. Kliment. Prema predanju Teofilakta Ohridskog,ovaj manastir je izgradio Sv. Kliment kao svoju letnju rezidenciju i prema predanju iz 1891 god., crkva Sv. Kliment je bila druga episkopija sa preko 3000 porodica.

Kliknite na sliku da je vidite uvećanu

Selo Gornja Belica 1924. god.
Selo Gornja Belica 1924. god.


Prema predanju Sv. Kliment jetu bio krunisan za episkopa i čak se predpostavlja da je baš tu započela Klimentova škola. Značaj ovog manastira a ujedno isamog sela Gornja Belica, je još veći ako se prihvati tvrdnja da mnogo ranije, jos u 2 veku Apostol Pavle počeo da širi hrišćanstvo u ovim predelima. Vatikanski cardinal Stanislav Anreot piše da je Makedonija odabrana kao prva zemlja za pokrštavanje.U novom zavetu se kaže da je Makedonka Lidija bila prva žena koja je primila hrisćanstvo od apostola Pavla.

Tako selo Gornja Belicakao i sva sela ima svoju istoriju. Najstarije ime Gornje Belice bilo je Dinbela, što znači gore kod lepote ili lepota je gore. Sadašnje ime Gornja Belica je dobila tek posle balkanskih ratova. Žitelji cincarskog sela, pre svega, bili su bogati trgovci i stočari, koji su bili poreklom iz Moskopolja. Posle njegovog rušenja iz 1769 god.bežeći od Ali-paše Janjinskog (Tepelina), stigli su do ovih visokih predela i tu se naselili, zajedno sa svojim ovcama, kozama i nešto konja. Ubrzo po njihovom dolasku razvili su široku trgovacku mrežu.Prema pričama starih Belicana, porodica Djorgon je prva stigla u Gornju Belicu.

Svojevsan ukras sela bile su kuće. Kuće sagradjene u 18 i 19 veku, što je retkost za ove predele, bile su od kamena i kreča i na nekoliko spratova, sa lepo uredjenim dvorištima, sa mnogo izvorai potočića pored svakog dvorišta. Žitelji su se bavili pre svega stočarstvom, trgovinom i pečalbarstvom. Beličani su živeli uglavnom u dve cincarske grupacije: Beloti i frsaloti. Prvi su se bavili trgovinom a drugi stočarstvom. Takođe desetak porodica su bili islamizirani, zbog čega su i napustili selo.

Kuća izgrađena 1885. god., snimljeno 1975. god.
Kuća izgrađena 1885. god., snimljeno 1975. god.


Početkom prvog svetskog rata žitelji Gornje Belice, pošto mladi nisu hteli da služe u bugarskoj vojsci bili su raseljeni u Bugarsku, u Veliku Trnovu. Prema zapisima, neki su se ponovo vratili u 1917 god. U to vreme selo je bilo potpuno razrušeno i propalo, osim crkve Sv. Petka. Zbog želje da žive u Gornjoj Belici, vredne ruke Beličana ponovo su izgradile Gornju Belicu, sa svim svojim lepotama, ali ponekad i poteškoćama, nastavili da žive, sve do 1956 god.

Crkva
Crkva "Sv. Kliment" - Gornja Belica


Kad su se svi iselili u Strugu, Ohrid, Beograd i druge krajeve belog sveta,ostale su da žive samo dve sestre ( Lena i Sekla Coba ) prepuštene teškoćama koje vreme nosi, no takodje gorde i srećne,uvek spremne za priču i razmenu poneke cincarske reci sa pridošlicama.

Želja da se produži život u Gornjoj Belici naišla je na podršku kod mnogih Beličana. Sa velikim entuzijazmom,sa neskrivenom željom da selo živi, sa gordošću koju samo Beličanin može da oseti,u 1976 god. formiralo se društvo "Ljubitelji rodnog kraja". Od tada, kao u mravinjak, ljudi su svakodnevno počeli da dolaze u rodni kraj, da kupuju grudvu rodne zemlje, da postave temelj za vikend kućice.Dan za danom, nedelja za nedeljom, mesec za mesecom,godina za godinom, praznik za praznikom, nezaustavljivo su prolazile godine isto onako kako su tekle hladne penušave bistre vode beličke. Danas, se može zabeležiti da je u selu podignuto preko 200 vikendica, ne zna se koja od koje lepša, i svaka pleni sa svojim beličkim šarmom.

Ali ne može se govoriti o Gornjoj Belici a da se ne spomene zaštitnica sela Sv. Petka, na cincarskom Sv.Paraskevija. Na najlepšem delu sela, na jednom prirodnom proširenju, na mestu gde se otvara vidik prema Strugi i Ohridu i odakle se vidi jezero, kao tiganj ravno sa svojim primetljivim dimenzijama, dominantna za okolinu, izdiže se crkva Sv. Petka.

Gradjena je u 19 veku i zahvata prostor od 200 m2 sa visinom od 15 metara. Sveta Petka je živopisana od zografa Nikole iz Lazaropolja u 1826 g.Crkva ispred oltara ima veliki iconostas sa mnogo vrednim ikonama. Deo njih je zaštićen kao spomenici culture, kao i sama crkva. Ikonostas ima 40 ikona od kojih dominiraju ikona Sv. Petke, Sv. Marije i Hrista, Sv. Nauma, Sv. Jovana Vladimira i Sv. Marene prema afinitetima cincarskih žitelja.Svaka ikona ima svoj zaštitni broj. Oltar crkve je dosta prostran i jedan deo ikona je smešten u njemu. Na zapadnoj strani se nalazi široki trem, a iznad njega galerija koja je bila namenjena mladim vernicima. Sa spoljnje strane su iscrtane freske koje prikazuju rađanje Isusa Hrista, uspenje Bogorodice i ulaz Isusa Hrista u Jerusalim.

Deo ikonostasa crkve Sv. Paraskeve
Deo ikonostasa crkve Sv. Paraskeve


Levo i desno od centralnog dela crkve smeštena su mesta za sedenje za muškarce. Na desnoj strani reda nalazi se vladičin tron i pored njega mali ikonostas. Sa leve strane se nalazi amvon, na kome za vreme praznika, jedan od popova se penjao i sa visine je obogaćivao pevanje glavnog popa. Po dužini severnog i južnog zida crkve, takođe se nalaze mesta za sedenje koja su služila, pre svega, za žene. Pod crkve je napravljen od klesanog kamena, koji je, zbog nemirne beličke vode, promenio svoju originalnost. Crkva raspolaže sa crkvenim knjigama, od kojih najstarija potiče iz 1714 god. Neke knjige su napisane 1740 god. a većina je od kraja 18 i 19 veka. Knjige su napisane na grčkom i staroslovenskom jeziku. U crkvi smo naišli na jednu mermernu ploču dimenzije 50-70 sm. Napisana je na grčkom jeziku i ono što može da se pročita je dar Sv.Petki od sela Velesta 2 jula 1829 god.

Ikonostas crkve Sv.  Paraskeve
Ikonostas crkve Sv. Paraskeve


Predanje govori da Beličani mnogo poštuju svoju štićenicu i crkvu, pa zato kad je turski beg hteo da je sruši, bogatiji sakupili dve posude zlata i tako uspeli da spreče ono najgore. Karakteristično, najverovatnije samo za Cincare, je što na crkvenim zastavama je zvezda sa 8 krakova, kao na državnojmakedonskoj zastavi. Takodje za zapažanje je i sledeći fenomen:na istocnoj strani zida, kod oltara, sa spoljnje strane ima Davidovezvezde. Sve ovo govori da belička crkva Sv. Petka stvarno predstavlja jednu dopunu makedonske riznice umetnosti 19 veka.Vernici, Cincari, ali i Makedonci, redovno dolaze u crkvu. Svakiprolaznik je veran posetitelj. Sredstvima sakupljenih od vernika,dobronamernih prolaznika, crkvenog odbora i sponzora, crkva se poslednjih godina renovira i trenutno se izvode završni radovi.

Na dan Sv.Petke 8 avgusta, svake godine, zborno mesto za sveBeličane, gde god bili je Gornja Belica. Ali i mnogo radoznalihljubitelja Gornje Belice dolaze da proslave sveti dan. Sv. Petkase pretvara u konak za vernike koji imaju želju da prenoće zazdravlje 2-3 noći. Na ovaj dan crkvena sluzba je obogaćena sadodelom kumstva za sledeću godinu, spravljanjem kolača-pogača od cincarskih domaćica. Mozemo da se zapitamo, kakve lisu te umetničke i vešte ruke koje mogu da naprave tako lepestvari? Potom sledi zajednički ručak koji se obavezno nastavljacincarskom pesmom za kojom sledi cincarsko kolo, i tako do kasno doba noći. Na 20 metara ispod crkve, nalazi se stara crkvaSv.Petka, a u njenoj blizini je Sv.Nedelja i Sv.Nikola. Pisanje moze da se nastavi, ali svaki početak ima i svoj kraj. Ipak, sve što je napisano je sa ljubavlju, i sa prilivom sreće koja iz duše proizlazi.

Medjutim, ni ja, niti neko drugi nadam se da moze u celosti daopiše ono šta ima u Gornjoj Belici, zato je najbolje da se vidi ioseti. Ali napisana reč zauvek ostaje i jeste izraz nečega što jepostojalo i što može da se prepričava sa kolena na koleno.Zato, ovo neka bude samo jedan svetao kamen dodat mozaikumakedonske riznice od praistorije do danas.

Preveo sa makedonskog,
Klime Srboski


Sav materijal na ovoj stranici preuzet je iz knjige "GORNJA BELICA-M-BELA DI SUPRA" autora prof. dr Voskresije Stefanovske.





Najbrzi i najsigurniji nacin za transfer novca -PayPal


Moskopolje-Cincarski Jerusalim




Crkva Sv.





Copyright © 2014 CINCARI.ORG | All Rights Reserved

Design by FCP | Modified by Dragos Powered by DCS