Prostor za Logo i ostalo
  Start     Dokumenta   Drugi o nama   Vaša priča   Naselja   Kultura   Novosti   Linkovi


SADRŽAJ



    Start    

    DCS    

    Poreklo Cincara    

    Istorija Cincara    

    Jezik Cincara    

    Muzika Cincara    

    Poznati Cincari    

    Publikacije    

    Galerija slika    

    Kontakt    


bottom








BRAĆA MANAKI ILI POKRETNE SLIKE BALKANA


Pioniri filma i fotografije na Balkanu braća Janaki (roden u Avdali 1878. - umro u Solunu 1954.) i Milton (roden u Avdali 1882. - umro u Bitolju 1964.), potiču iz cincarske porodice iz mesta Avdale u blizini Gravene u današnjoj Grčkoj. Poznato je da je famili ja posedovala velika, brojna stada ovaca koja su bila i osnov jakog ekonomskog statusa Manakijevih, koji su samo uvećali baveći se finansijskim poslovima.

Rano su počeli da se interesuju za fotografiju i svoj prvi fotografski atelje otvorili su u Janjini, glavnom epirskom gradu koji je radio od 1884. do 1904. kada u Bitolju, u njegovoj Šarenoj ulici, otpocinje sa radom drugi po redu atelje pod imenom „Atelje za umetničku fotografiju”. Te iste godine Milton u Londonu kupuje kameru tipa „Bioskope”. Braća Manaki imali su status zvaničnih fotografa srpskog, rumunskog i turskog dvora. Poznate su fotografije koje su obišle ceo svet na kojima se vide turski sultan i srpski kralj prilikom njihove posete Bitolju. U Bitolju su Janaki i Milton osnovali i prvi bioskop na otvorenom, a 15. septembra 1923. godine počinju da se prikazuju filmovi i u sali.

Bitolj, 1948. Milton Manaki (drugi red sredina) zajedno sa mladim vojnicima i njihovim roditeljima iz sela Lokve

Bitolj, 1948. Milton Manaki (drugi red sredina) zajedno sa mladim vojnicima i njihovim roditeljima iz sela Lokve


Velikanima filmske umetnosti u čast u Bitolju, Makedonija, danas se svake godine održava Međunarodni filmski festival „Braća Manaki”.
Celokupan bogat arhiv braće Manaki predat je 1955. jugoslovenskom državnom arhivu. Pored mnogih podataka o životu i radu prvih balkanskih kinematografa postoje zanimljivi podaci o kojima se zna sasvim malo. To se pre svega odnosi na susrete Miltona Manakija sa pojedincima rumunske etničke zajednice iz srpskog Banata koji su služili vojni rok u Bitolju odmah nakon Drugog svetskog rata, kao i poseta Miltona Manakija roditeljima vojnika koji su ga posećivali i družili se sa njim u Bitolju.

U to vreme malo je pripadnika rumunske za jednice u našem Banatu znalo o Manakijevima. Mladići iz južno banatskih sela raspoređeni da služe vojni rok u Bitolju posle nekog vremena čuli su da u gradu ima Cincara ili Rumuna sa kojima se mogu sporazumevati na njihovom mater njem jeziku i počeli su da odlaze prvo u fotografski atelje starog Miltona koji ih je fotografisao u vojničkim uniformama, a kasnije, odlazili i kod njega u kuću, najviše nedeljom posle podne za vreme dozvoljenog izlaska iz kasarne. Pricali su Miltonu ko ji ih je pažljivo i sa interesovanjem slušao, o svojim selima u Banatu, o životu i poslovima kojima su se bavili, o atmosferi i prilikama u Vojvodini, o kulturnom životu rumunske zajednice.

Milton Manaki je tada saznao da u Vršcu postoji kulturno društvo Rumuna, novine na rumunskom jeziku pa cak i profesionalno pozorište koje postavlja na scenu Nušica čiji je režiser Nikolaje Bokšan. Milton Manaki mu je ubrzo poslao sledece pismo i fotografiju Branislava Nušica:

„Bitola, 6. II 951
Dragi Gospodine Nikolae Bokšan
Danas sam video i pročitao u časopisu Libertatea na koji sam pretplaćen.
Primite moje čestitke i radujem se kada vidim da se naša braća Rumuni iz Banata kulturno razvijaju. Čitajući da ste Vi režiser komedije Gospođa Ministarka, šaljem Vam jednu sliku Branislava Nušica kao znak podsecanja da je i on našeg rumunskog roda iz Kli sure, čista rumunska opština. Ova slika datira iz 1912.-1913. godine kada je bio načelnik u našem gradu Bitola, i to je jedina nje gova slika kada sam ga slikao u zvaničnoj uniformi, ali ima i slike gde sam ga slikao u civilnom odelu kada je bio srpski konzul u Turskoj.
Na praviću Vam 2 velike da imate za vašu kancelariju.
Iako vas ne poznajem lično, imam čast da vam pišem i da vam če stitam iz sveg srca jer ja sam Rumun i kada vidim ili čitam da Rumuni napreduju u kulturi, ja se radujem i srce mi igra od radosti?

Pišem vam da sam Rumun, fotograf, i fotokinematograf, i da sam za svog života naslikao puno slika i radio puno filmova u periodu od 40-50 godina. Svi kostimi i svi filmovi iz našeg grada su iz prošlosti. Možda ste čitali po novinama ili ste videli neki film o sultanu kada je bio ovde u Bitoli 1911. To je moj film, igra se u celoj Jugoslaviji? Molim vas da primite puno toplih pozdrava?

Milton Manakia, Bitola”


Od Nikolaja Bokšana pismo i Nušićeva slika stigli su kod Kirila Pauca - Nejka iz Kuštilja, a posle njegove smrti ova dokumenta su došla kod učitelja Jonela Konrada iz Vršca, rođaka Kirila Pauce. Dokumenta su objavljena, bez ijedne intervencije, od strane gospodina Kornela Mate, novinara časopisa „Libertatea” od 2. februara 1991. godine.

Sećanja o posetama Miltonu Manakiju u njegovoj kući čuo sam pre mnogo godina i od pokojnog novinara i pisca Simiona Dragucua, koji je pominjao svoje česte posete kuci Miltona Manakija kao i mnogobrojne posete Rumunskom groblju u Bitolju.

Kasnije sam čitao i neka sećanja Jona Velica iz Uzdina (o kojima je pisao i prof dr Gligor Popi), zatim veoma zanimljiv tekst gospodina Severa Šdikua koji je služio vojsku u Bitolju u periodu od 1951. do 1952., objavljen u uzdinskom glasilu „Ti biskus” pod naslovom „ Novi doprinosi biografiji Miltona Manakija”

- „ Za mene, od prve posete, radionica Miltona Manakija je postala najzanimljivija atrakcija. Usledile su i posete sa dugim i zanimljivim razgovorima. Satima smo listali albume sa slikama – portreti zvanicnika i drugih važnih ljudi, trgovaca, zanatlija i seljaka iz okolnih sela, lekara, inženjera, arhitekata i profesora... Mnogi su bili Cincari. Drugim prilikama, gledali smo dokumentarne filmove braće Manaki gde su zabeleženi važni dogadaji tih vremena. Komentari maestra Manakija o značajnim dogadajima bili su fascinantni (...). U sećanju rado čuvam izgled jednog staca, zvali smo ga Papokoči, bio je slavni pri povedac i dobar poznavalac istorije Cincara(i Rumuna) iz Makedonije.”

Gospodin Sever Šdiku pominje još jedan zanimljiv detalj

– „ Stari Papokoči ali i maestro Milton Manaki, pricali su mi i o službama i religioznim aktivnostima koje su bile organizovane u krugu Svete crkve, kada je u periodu od 1. juna 1937. do 1. septembra 1939. sa puno entuzijazma obavljao crkvenu službu, tada mladi sveštenik, danas preminuli, neprežaljeni Tiberiu Šdiku, paroh iz Grebenca” (inače ujak Severa Šdikua) .

Profesor Jon Sfera, bivši direktor osnovne škole iz Lokava, pisao je o Miltonu Manakiju objavljujuci i jednu fotografiju, gde pominje posetu starog Miltona, koja je trajala deset dana, selu Lokve, u jesen 1950. Milton Manaki je tada bio gost porodice Pintor ali i niza drugih lokvanaca medu kojima su Jon Getejanca i Jovan Sfera, koji su služili vojsku u Bitolju i bili česti posetioci kuce Manakijevih. Detaljniji podaci o „vojnicima iz Lokava” i o njihovim roditeljima koji su poznavali i posećivali Miltona Manakija, nalaze se u monografiji sela Lokve autora Pante Badžua i Pavela Getejanca.

(Ovaj tekst je odlomak iz većeg teksta pod na zivom „Braća Manaki ili pokretne slike na Balkanu” autora Mariana Tuguja” sa komentarima i dopunama Simeona Lazarjana za nedeljnik „Libertatea” iz Pančeva)

Sa rumunskog prevela Marina Ankajcan


Pismo




Sav materijal na ovu temu pozajmljen je iz teksta "CINCARI (AROMUNI) U JUŽNOM BANATU ", autora SVETLANE NIKOLIN. Delove teksta koje je dodala redakcija prikazali smo "Italic slovima" .





Najbrzi i najsigurniji nacin za transfer novca -PayPal


Moskopolje-Cincarski Jerusalim







Copyright © 2014 CINCARI.ORG | All Rights Reserved

Design by FCP | Modified by Dragos Powered by CINCARI.ORG